با توجه به نزدیک شدن به انتخابات خبرگان رهبری و داغ شدن مباحث پیرامون رهبر و نحوه گزینش رهبری احساس کردم نوشتن خلاصه این کتاب می تواند ما را در شناخت بهتر مکانیزم نظام حاکم در ایران یاری رساند . همچنین بسیاری از برنامه های صدا و سیما در این ایام به بحث پیرامون این مبحث می پردازد ، اما شاید مطالعه این کتاب منظر جدیدی را برای شما بازنمایی کند . البته شاید عده ای بگویند که " مگه تو نگفته بودی که فقط در حوزه فرهنگ بحث می کنی ؟ " در جواب باید بگویم که این مسئله و مسائل دیگری که با حوزه دین در ارتباط اند تاثیر مستقیمی بر فرهنگ ما می گذارند .. چون چه بخواهیم و چه نخواهیم ، عقاید و باورهای دینی با تار و پود جامعه ایران تنیده شده و صحبت از مسایل دینی در اصل صحبت از دغدغه های فرهنگی ماست .. لذا اگر می خواهیم درباره فرهنگ مطالعه کنیم ، باید درباره مذهب نیز مطالعاتی داشته باشیم تا بتوانیم با دید وسیع تری مسایل فرهنگی جامعه را تحلیل کنیم .

در ابتدای دیباچه این کتاب ، بیتی از حافظ (با رندی هرچه تمام تر) برای آغاز سخن انتخاب شده است :

رندان تشنه لب را آبی نمی دهد کس    /      گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت

نکته : لازم به یادآوری است که این غزل توسط استاد شجریان در آلبوم بیداد اجرا شد که ثمرات (بخوانید مشکلات) زیادی را نیز برای استاد به ارمغان آورد ... بازگردیم به متن . در ابتدا کدیور سؤالات زیر را مطرح می کند :

مراد از ولایت چیست؟ در قرآن وسنت ولایت به چه معنایی استعمال شده است؟ به چه حکومتی حکومت ولایی اطلاق می شود؟ آیا مراد از حکومت ولایی همان ولایت عرفانی است؟  آیا مقصود از ولایت فقیه (حکومت ولایی) همان ولایت کلامی و ولایت اهل بیت ۖ است؟ آیا ولایت فقیه از اصول اعتقادی و از ارکان مذهب است؟ آیا ولایت فقیه از بدیهیات عقلی است؟ آیا فقها در حوزه عمومی بر مردم ولایت دارند؟ به چه دلیل فقیهان در حوزه امور عمومی به ولایت بر مردم منصوب شده اند؟ ادله قرآنی و روایی ولایت فقیه بر مردم کدام است؟ آیا این قسم از ولایت دلیل عقلی نیز دارد؟آیا مردم در حوزه امور عمومی خود ذی حق محسوب می شوند یا فاقد صلاحیت در امور عمومی هستند؟ ولایت بر مردم با وکالت از جانب مردم چه تفاوتهایی دارند؟ آیا این دو با هم قابل جمع اند؟ ولایت فقیه با نظارت فقیه چه تمایزاتی دارند؟ آیا در حکومت ولایی ، ولی فقیه مقید به قانون اساسی است یا اینکه قانون اساسی با تنفیذ وی صلاحیت اجرا می یابد؟ آیا می توان ولایت فقیه را پیمانی بین مردم و حاکم دانست یا اینکه ولایت ، حکم الهی است؟ ولایت فقیه بر مردم دقیقا از چه زمانی وارد فقه شیعه شده است؟ولایت فقیه بر مردم از چه زمانی وارد شعارهای انقلابی گردید و در گفتارهای عمومی امام خمینی (ره) مطرح گردید ؟ جمهوری اسلامی از چه زمانی از سوی امام (ره) به مردم ایران معرفی شد ؟ نسبت ولایت فقیه و جمهوریت چیست؟ اصل ولایت فیه چگونه وارد قانون اساسی شد؟

کتاب حکومت ولایی برای پاسخگویی به سؤالات فوق و مسایل مشابه آن تدوین شده است .